{"id":19717,"date":"2016-06-21T18:54:40","date_gmt":"2016-06-21T16:54:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.akademianikona.pl\/blog\/?p=19717"},"modified":"2017-03-20T14:25:30","modified_gmt":"2017-03-20T13:25:30","slug":"lelo-burti-gra-dla-prawdziwych-twardzieli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.akademianikona.pl\/blog\/lelo-burti-gra-dla-prawdziwych-twardzieli\/","title":{"rendered":"LELO BURTI \u2013 gra dla prawdziwych twardzieli!"},"content":{"rendered":"

Jad\u0105c do Gruzji na fotograficzn\u0105 ekspedycj\u0119 organizowan\u0105 przez goforworld.com i Akademi\u0119 Nikona, nie przypuszcza\u0142am, \u017ce zobacz\u0119 i prze\u017cyj\u0119 jedn\u0105 z najstarszych gier zespo\u0142owych na \u015bwiecie, kt\u00f3ra si\u0119ga czas\u00f3w antycznych. Lelo Burti. To ewenement na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105, cho\u0107 \u2013 na szcz\u0119\u015bcie \u2013 jeszcze nie przyci\u0105ga t\u0142umu fotoreporter\u00f3w, medi\u00f3w i turyst\u00f3w. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna wczu\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni w atmosfer\u0119, kt\u00f3ra panuje w wiosce Shukhuti na kilka dni przed rozegraniem Lelo. Prze\u017cycia s\u0105 niesamowite\u2026<\/p>\n

Shukhuti to ma\u0142a wioska w Gruzji, gdzie osta\u0142 si\u0119 wielkanocny zwyczaj gry w Lelo. Setki lat temu Lelo rozgrywane by\u0142o w kilku miejscach, cz\u0119sto pomi\u0119dzy dru\u017cynami z dw\u00f3ch wiosek, a jej teren by\u0142 nieograniczony. Dzisiaj tylko Shukhuti kultywuje tradycj\u0119 gry w Lelo. I chyba dlatego jest tak wyj\u0105tkowe. Ludzie, kt\u00f3rzy przez tak d\u0142ugi okres czasu potrafi\u0105 z pokolenia na pokolenie przekazywa\u0107 tradycje \u2013 musz\u0105 by\u0107 wyj\u0105tkowi. Przekonali\u015bmy si\u0119 o tym osobi\u015bcie.<\/p>\n

Co roku, w niedziel\u0119 wielkanocn\u0105, dwie m\u0119skie dru\u017cyny sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z \u2026 kilkuset zawodnik\u00f3w walcz\u0105 o ci\u0119\u017ck\u0105, siedemnastokilow\u0105, sk\u00f3rzan\u0105 pi\u0142k\u0119 nape\u0142nion\u0105 piaskiem i winem. Ta gra przypomina rugby. Zadaniem ka\u017cdej dru\u017cyny jest przenie\u015b\u0107 pi\u0142k\u0119 za lini\u0119 wyznaczon\u0105 przez dwie rzeczki przep\u0142ywaj\u0105ce w tej wiosce.<\/p>\n

Lelo nie jest zwyczajn\u0105 gr\u0105, ale tradycj\u0105, w kt\u00f3rej bior\u0105 udzia\u0142 mieszka\u0144cy Shukhuti. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa te\u017c\u00a0 pop z miejscowej cerkwi. Wszystko zaczyna si\u0119 rano, na ma\u0142ym placyku w Shukhuti. Najpierw szykowana jest sutra. Na ma\u0142ej \u0142aweczce mieszka\u0144cy przygotowuj\u0105 po\u017cywienie i wino.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

<\/p>\n

Nast\u0119pnie powoli schodz\u0105 si\u0119 mieszka\u0144cy. Trwa uczta, wsp\u00f3lne \u015bpiewanie, rado\u015b\u0107, rozmowy\u00a0 i picie wina z najr\u00f3\u017cniejszych naczy\u0144. Najbardziej zaskoczy\u0142o mnie picie wina z \u2026 rynny, tudzie\u017c dach\u00f3wki. Gdy podstawiono mi rynn\u0119 z propozycj\u0105 napicia si\u0119 wina, nie mog\u0142am si\u0119 oprze\u0107 \u263a. Spr\u00f3bowa\u0142am. Ciekawe do\u015bwiadczenie. Ca\u0142ej uroczysto\u015bci przewodzi miejscowy pop.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

Nast\u0119pnie trwa nape\u0142nianie sk\u00f3rzanej pi\u0142ki piaskiem i winem. To bardzo wa\u017cne w ca\u0142ej tradycji Lelo, poniewa\u017c ta w\u0142a\u015bnie pi\u0142ka, zostaje po grze z\u0142o\u017cona przez zwyci\u0119sk\u0105 dru\u017cyn\u0119 na grobie osoby, kt\u00f3ra zmar\u0142a w poprzednim roku. Ka\u017cda dru\u017cyna walczy o to, \u017ceby pi\u0142ka z\u0142o\u017cona zosta\u0142a na grobie \u201eich\u201d zmar\u0142ego. Rodziny obu zmar\u0142ych ca\u0142y dzie\u0144 przygotowuj\u0105 uczt\u0119, a wieczorem, po rozgrywkach spotykaj\u0105 si\u0119 w domach na wsp\u00f3lnej kolacji.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

Mieli\u015bmy okazj\u0119 pozna\u0107 rodzin\u0119 jednego ze zmar\u0142ych. Du\u017ce by\u0142o nasze zaskoczenie, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce odszed\u0142 rok wcze\u015bniej podczas \u2026 gry w Lelo. By\u0142 chory na serce i dosta\u0142 zawa\u0142u. Nie uda\u0142o si\u0119 go uratowa\u0107. Zapyta\u0142am czy ta gra jest tak niebezpieczna ? Dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce absolutnie nie. To by\u0142 wypadek i takie rzeczy si\u0119 nie zdarzaj\u0105, bo Lelo to przede wszystkim przyjemno\u015b\u0107, na kt\u00f3r\u0105 czeka si\u0119 ca\u0142y rok. Nie jest niebezpieczna (cho\u0107 mo\u017ce tak wygl\u0105da\u0107 ;).<\/p>\n

Po porannej uczcie nape\u0142niona piaskiem i winem pi\u0142ka pow\u0119drowa\u0142a do cerkwi. Ni\u00f3s\u0142 j\u0105 ma\u0142y ch\u0142opczyk. Zastanawia\u0142am si\u0119 jak on jest w stanie d\u017awign\u0105\u0107 te siedemna\u015bcie kilo. M\u0119\u017cczy\u017ani w Shukhuti ju\u017c od najm\u0142odszych lat s\u0105 prawdziwymi twardzielami. Wychowywani w tradycji Lelo. Obserwuj\u0105 t\u0105 gr\u0119 od najm\u0142odszych lat i nie mog\u0105 si\u0119 doczeka\u0107, kiedy sami do\u0142\u0105cz\u0105 do graczy. Zaczynaj\u0105 w wieku kilkunastu lat. A nast\u0119pnie ucz\u0105 jej swoje dzieci i wnuki.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

Przy cerkwi trwa\u0142a dalsza zabawa z pi\u0142k\u0105, kt\u00f3r\u0105 zainicjowa\u0142 pop. By\u0142o rzucanie i \u0142apanie. Rado\u015b\u0107, ale pe\u0142na powagi.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

Po po\u0142udniu, na kilka godzin przed Lelo, na g\u0142\u00f3wnym placu w Shukhuti rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 wsp\u00f3lne ucztowanie. Niezwykle pi\u0119kne \u015bpiewanie miejscowych m\u0119\u017cczyzn, zapasy m\u0142odych ch\u0142opc\u00f3w, wino, czacza, biesiada.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

A w mi\u0119dzyczasie, tu\u017c dalej, zbierali si\u0119 ju\u017c zawodnicy obu dru\u017cyn, aby ustala\u0107 strategi\u0119 walki. Ile\u017c tam by\u0142o emocji, planowania, gest\u00f3w, burzy m\u00f3zg\u00f3w. Atmosfera walki i rywalizacji ju\u017c wtedy udzieli\u0142a si\u0119 nam wszystkim.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

Zbli\u017ca\u0142a si\u0119 siedemnasta \u2026 Obie dru\u017cyny, pe\u0142ne gotowo\u015bci i z opracowan\u0105 strategi\u0105 ruszy\u0142y do g\u0142\u00f3wnego placu, gdzie za chwil\u0119 mia\u0142a rozegra\u0107 si\u0119 prawdziwa bitwa. Bo Lelo przypomina bitw\u0119. Gdy zobaczy\u0142am, co dzieje si\u0119 na g\u0142\u00f3wnym placu w Shukhuti \u2013 nie mog\u0142am uwierzy\u0107. T\u0142um rozpalonych do walki m\u0119\u017cczyzn. Setki facet\u00f3w. Testosteron p\u0142yn\u0105\u0142 strumieniami. Adrenalina si\u0119ga\u0142a zenitu.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

Zastanawia\u0142am si\u0119 jak w takim t\u0142umie mo\u017cna w og\u00f3le zdoby\u0107 pi\u0142k\u0119, jak nie zrobi\u0107 sobie krzywdy, przecie\u017c nie ma tutaj s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rzy zapanowaliby nad tym rozgrzanym do bia\u0142o\u015bci t\u0142umem ? To by\u0142y tylko moje niepotrzebne kobiece rozwa\u017cenia. Faceci si\u0119 tym jako\u015b nie martwili. O siedemnastej na placu boju w Shukhuti pojawi\u0142 si\u0119 pop z pi\u0142k\u0105 i \u2026 walka si\u0119 zacz\u0119\u0142a.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

T\u0142um taranowa\u0142 wszystko \u2013 place, podw\u00f3rka, drogi. Ka\u017cdy chcia\u0142 zdoby\u0107 pi\u0142k\u0119 i przenie\u015b\u0107 j\u0105 jak najdalej \u2013 w kierunku rzeczki. Zawodnicy przesuwali si\u0119 do\u015b\u0107 wolno (ca\u0142a gra trwa\u0142a ponad trzy godziny), ale jak ju\u017c si\u0119 to uda\u0142o, pozostawiali po sobie zgliszcza \u2013 samotne buty, rozerwane koszulki, strz\u0119py ubra\u0144. Jak po Powstaniu Warszawskim.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

Zawodnicy zm\u0119czeni, odpoczywali pod murami, nabierali si\u0142 i z powrotem wracali do gry, dopingowani przez swoje kobiety. A my to wszystko fotografowali\u015bmy.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

Czasami by\u0142y momenty, gdy sytuacja wydawa\u0142a si\u0119 dramatyczna, jak na przyk\u0142ad ten osobnik na zdj\u0119ciu, le\u017c\u0105cy na ziemi bez ruchu. Przestraszy\u0142am si\u0119, gdy go zobaczy\u0142am i pe\u0142na troski zapyta\u0142am: \u201eAre you OK ?\u201d. W odpowiedzi us\u0142ysza\u0142am tylko gromki \u015bmiech jego koleg\u00f3w z dru\u017cyny. G\u0142upie, babskie pytanie. Pewno, \u017ce OK. O to przecie\u017c chodzi, \u017ceby da\u0107 z siebie wszystko, do upad\u0142ego. Walka trwa\u0142a w najlepsze, cho\u0107 co jaki\u015b czas zamiera\u0142a w r\u00f3\u017cnych miejscach \u2013 a to na drodze, a to na placu, a to w ogr\u00f3dku u kt\u00f3rego\u015b z mieszka\u0144c\u00f3w. Co zosta\u0142o z tego ogr\u00f3dka\u00a0 po przej\u015bciu t\u0142umu z pi\u0142k\u0105 \u2013 mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n

Lelo, mimo \u017ce wygl\u0105da momentami bardzo gro\u017anie, ma swoje zasady. Gdy upada jeden z zawodnik\u00f3w, inni natychmiast podnosz\u0105 r\u0119ce i wyci\u0105gaj\u0105 go b\u0142yskawicznie z t\u0142umu. \u017beby nie zosta\u0142 zadeptany. Niewa\u017cne z kt\u00f3rej jest z dru\u017cyny. Zreszt\u0105 \u2026 tego chyba nikt tak naprawd\u0119 nie wie, bo zawodnik\u00f3w s\u0105 setki. Poza lokalnymi m\u0119\u017cczyznami, w grze bior\u0105 udzia\u0142 przyjezdni. A zje\u017cd\u017caj\u0105 si\u0119 wszyscy, kt\u00f3rzy chc\u0105 dozna\u0107 prawdziwej adrenaliny.<\/p>\n

Po grze \u2013 niesamowita euforia, a nast\u0119pnie pi\u0142ka przeniesiona zostaje na gr\u00f3b zmar\u0142ego.<\/p>\n

Lelo to gra dla prawdziwych twardzieli, ale kto jej skosztuje lub cho\u0107by zobaczy, b\u0119dzie j\u0105 d\u0142ugo wspomina\u0142 i chcia\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do Shukhuti. Ja wr\u00f3c\u0119 na pewno \u263a.<\/p>\n

\"fot.

fot. Sylwia Zarzycka<\/p><\/div>\n